راهنمای زبان تعامل در تجربه کاربر
زبان تعاملْ پلی است که کاربران را به محصول متصل میکند. هر کلمه، عبارت یا پیامی که در اپلیکیشن بلو استفاده میکنیم، بخشی از تجربهای است که برای کاربران میسازیم. انتخاب درست کلمات باعث میشود کاربران مسیر خود را راحتتر پیدا کنند؛ بدون اینکه دچار سردرگمی یا تردید شوند.
این بخش از راهنما طراحی شده تا بتوانید بهترین کلمات را برای موقعیتهای مختلف انتخاب کنید.
لغو، حذف، انصراف، غیرفعال و …
گاهی کاربر باید تصمیمی بگیرد که بار معنایی منفی دارد؛ مثل حذف یک آیتم، غیرفعال کردن یک سرویس یا صرفنظر کردن از یک فرآیند. هریک از این کلمات معنای خاص خود را دارند و اگر درست انتخاب نشوند، ممکن است باعث سردرگمی کاربر شوند.
وقتی کاربر میخواهد چیزی را حذف کند یا از ادامه یک فرآیند انصراف دهد، باید کاملا مطمئن باشد که قرار است چه اتفاقی بیفتد. برای همین باید با واژههایی ساده، دقیق و متناسب با موقعیت به او کمک کنیم تا تصمیم درستی بگیرد. این موضوع مخصوصا در نوشتن لیبل دکمهها بسیار مهم است. اصلیترین وظیفه ما این است که تا حد امکان نگذاریم کاربر به اشتباه بیفتد.
| جدول کلمههایی با بار معنایی منفی یا Destructive | |||
| کلمه | توضیح | بار معنایی | جایگزین در بلو |
| حذف کردن (Delete) | پاک کردن دائمی دادهها یا آیتمها | تصمیم نهایی، غیرقابل بازگشت | حذف |
| لغو کردن (Cancel) | متوقف کردن فرآیندی که کاربر شروع کرده و در جریان است | پایان دادن به یک فعالیت پیش از تکمیل | لغو |
| انصراف (Dismiss) | صرفنظر کردن از پیشنهادی که ما به کاربر میدهیم | رها کردن، بازگشت به حالت اولیه | انصراف |
| غیرفعال کردن (Deactivate) | متوقف کردن عملکرد یک سرویس یا قابلیت | توقف موقت، اما بدون حذف دائمی | – |
| بستن (Close) | بستن یک پنجره، فرم، یا فرآیند | ترک یا خروج (با یا بدون عواقب) | – |
| رد کردن (Reject) | نپذیرفتن یک درخواست، پیشنهاد یا پیام | قاطعیت در مخالفت | رد [مثلا درخواست] |
| مسدود کردن (Block) | جلوگیری از ادامه دسترسی یا فعالیت | محدودیت، ممنوعیت | مسدود کردن |
برای جلوگیری از سردرگمی کاربران و کمک به درک دقیق تصمیماتی که میگیرند، باید بدانیم هر کلمه در چه موقعیتی مناسب است و چه معنایی به کاربر منتقل میکند. در اینجا توضیح دادهایم که هر کلمه کجا به کار میرود و در شرایطی که معانی به هم نزدیک میشوند، چگونه میتوان بهترین انتخاب را داشت.
۱. حذف (Delete)
✅ کجا استفاده کنیم؟
- وقتی قرار است کاربر آیتم یا دادهای را بهطور دائمی و غیرقابل بازگشت حذف کند.
- وقتی قرار است کاربر چیزی را حذف کند، اما امکان تنظیم کردن یا اضافه کردن دوباره آن وجود دارد (اما فرایند از ابتدا باید شروع شود).
❌ کجا استفاده نکنیم؟
- برای بستن یک پنجره
- برای انصراف از یک عمل که عواقب چندانی ندارد
مثال
نکات:
- حتما به کاربر هشدار دهید:
میخواهید آواتار را از تصویر پروفایل خود حذف کنید؟
- دکمه حذف باید با رنگ قرمز مشخص شود و در UI کاملا به چشم بیاید.
۲. لغو (Cancel)
✅ کجا استفاده کنیم؟
- برای متوقف کردن یک فرایند که هنوز کامل نشده است. معمولاً این تصمیم اثر دائمی ندارد و کاربر میتواند دوباره اقدام کند.
مثالها:
لغو عملیات پرداخت قبل از تایید نهایی
نکات:
- دکمه لغو باید از نظر UI به چشم بیاید.
- این گزینه از نظر متنی نباید کاربر را بترساند.
- اگر لغو کردن اکشن اصلی نیست، روی «لغو» تمرکز نکنید. همین که دکمه Destructive باشد کافی است.
- اگر لازم است در هدلاین و دیسکریپشن به عمل «لغو» اشاره کنید، لحن پیام را آرام و اطمینانبخش نگه دارید.
۳. الان نه! (Dismiss) [انصراف]
✅ کجا استفاده کنیم؟
- وقتی کاربر تصمیم میگیرد از یک پیشنهاد، تغییر یا فرآیند پیشنهادی صرفنظر کند و به حالت قبلی بازگردد.
مثالها:
- بستن یک پنجره تبلیغاتی یا پیام اطلاعرسانی
- صرفنظر کردن از ذخیره تغییرات یا صرفنظر از ادامه یک فرایند؛ زمانی که عواقبی برای کاربر ندارد
❌ کجا استفاده نکنیم؟
۱. وقتی اکشن عواقب جدی یا غیرقابل بازگشت دارد. مثلا اگر فرآیند پیشنهادی مستلزم تصمیمگیری قطعی است (مثل حذف دادهها، فسخ قرارداد یا لغو تراکنش)، عبارت «الان نه!» ممکن است به اشتباه حس موقتی بودن بدهد.
مثال:
- حذف دائمی یک فایل یا داده
- لغو یک تراکنش بانکی که قابل بازگشت نیست
- در این موارد بهتر است از عباراتی مثل «لغو»، «حذف» یا «رد کردن» استفاده شود
۲. وقتی کاربر باید تصمیم فوری بگیرد. مثلا در فرآیندهایی که نیاز به اقدام فوری دارند (مثل تأیید هویت یا ارسال یک تراکنش)، عبارت «الان نه!» ممکن است حس اهمال یا امکان بازگشت در آینده را ایجاد کند.
مثال:
- تأیید نهایی یک تراکنش مالی
- فعالسازی یا تأیید هویت
۳. وقتی فرآیند نیمهکاره میماند و اثرات آن مشخص نیست. مثلا اگر صرفنظر کردن از یک فرآیند باعث ایجاد وضعیت نامشخص یا مبهمی شود، نباید از «الان نه!» استفاده شود.
مثال:
- نیمهکاره رها کردن تغییرات حساس در تنظیمات
- فرآیندهایی که کاربر باید دقیقاً بداند چه اتفاقی میافتد (مثل ذخیره یا لغو تغییرات)
۴. وقتی ارتباط با اکشن قطع میشود. اگر کاربر با استفاده از عبارت «الان نه!» از جریان اصلی اکشن خارج شود و نتواند بهراحتی به آن بازگردد، استفاده از این عبارت مناسب نیست.
مثال:
- صرفنظر کردن از پر کردن یک فرم طولانی که قابلیت ادامه ندارد
۵. زمانی که اکشنهای هر ۲ دکمه بار معنایی منفی نداشته باشند و برای کاربر سردرگمی ایجاد نکنند. در این صورت نیازی به تغییر کلمه انصراف نیست.
۴. غیرفعال کردن (Deactivate)
✅ کجا استفاده کنیم؟
وقتی کاربر میخواهد یک سرویس یا قابلیت را بهطور موقت متوقف کند، اما این توقف دائمی نیست و میتوان آن را دوباره فعال کرد.
مثال:
غیرفعال کردن اعلانها یا توقف موقت یک سرویس
نکات:
- همیشه در مقابل غیر فعال کردن، فعال کردن به ذهن میآید. پس این یه اکشن موقتی است
- بهتر است این حس موقتی بودن را در متن دیسکریپشن هم القا کنید
- عموما جایی که از غیرفعال کردن استفاده میکنیم، المان UI آن یک تاگل سوئیچ است که بهسادگی خاموش و روشن میشود
❌ کجا استفاده نکنیم؟
۱. وقتی اکشن دائمی و غیرقابل بازگشت است. اگر اقدام کاربر باعث حذف یا لغو دائمی یک سرویس یا قابلیت شود، استفاده از «غیرفعال کردن» میتواند گمراهکننده باشد. این عبارت حس موقتی بودن را القا میکند، اما در این موقعیتها مناسب نیست.
مثال:
- حذف دائمی حساب کاربری یا سرویس
- لغو اشتراک یک سرویس که دیگر امکان بازگشت ندارد
- در این موارد بهتر است از عباراتی مانند «حذف» یا «لغو» استفاده شود
۲. وقتی نیازی به تصمیمگیری فعال از سوی کاربر نیست. برای مثال اگر فرآیند غیرفعالسازی بهطور خودکار انجام میشود (مثلا بعد از انقضای یک سرویس)، استفاده از این عبارت برای توضیح اکشن کاربر منطقی نیست.
مثال:
وقتی سرویس بهطور خودکار پس از پایان مهلت زمانی متوقف میشود
در این موارد میتوانید پیامهای توضیحی بدون اشاره به اکشن مستقیم کاربر ارائه دهید
۳. وقتی قابلیت بازگرداندن وجود ندارد. اگر چیزی که قرار است غیرفعال شود قابل بازگشت نیست و کاربر نمیتواند دوباره آن را فعال کند نباید از «غیرفعال کردن» استفاده کنید. مثال:
- حذف کامل یک فایل یا داده
- مسدود کردن دائمی کارت بانکی
۴. وقتی تاگل یا اکشن تعاملی سادهای برای اجرا وجود ندارد. غیرفعالسازی معمولاً با تاگل یا یک المان UI ساده انجام میشود. اگر اکشن نیاز به مراحل پیچیدهتری دارد، استفاده از «غیرفعال کردن» ممکن است سادهسازی غیرواقعی ایجاد کند. برای مثال اگر کاربر بعد از این اقدام مجبور شود همه مراحل را از اول انجام دهد، این یعنی آن قابلیت حذف شده است، نه غیرفعال. در این موارد، به جای «غیرفعال کردن»، بهتر است از کلمه «حذف» استفاده کنید تا حس نهایی بودن تصمیم را منتقل کند.
مثال:
کارهایی که نیاز به تایید چندگانه یا تعاملهای چند مرحلهای دارند.
در این موارد بهتر است از عباراتی مثل «لغو» یا «متوقف کردن» استفاده شود.
۵. مسدود کردن (Block)
✅ کجا استفاده کنیم؟
زمانی که میخواهیم از دسترسی یا فعالیت یک کاربر، سرویس یا قابلیت جلوگیری کنیم بهاصطلاح آن را مسدود کردهایم.
مثالها:
- مسدود کردن شماره تلفن یا کاربر مزاحم
- مسدود کردن یک کارت بانکی برای همیشه
نکات:
پیام باید عواقب اکشن را روشن کند: «بعد از مسدود کردن کارت، دیگر امکان استفاده از آن وجود ندارد.»
۶. رد کردن (Reject)
✅ کجا استفاده کنیم؟
وقتی کاربر یا سیستم تصمیم میگیرد که درخواست، پیام یا پیشنهادی را قبول نکند.
مثالها:
- رد کردن درخواست عضویت در یک گروه یا باکس
- رد کردن یک پیشنهاد خرید
نکات:
- از «رد» استفاده کنید که درخواست از سمت شخص سوم (یک کاربر دیگر یا حتی خود اپلیکیشن) باشد و کاربر بخواهد آن را نپذیرد.
- تفاوت «لغو» و «رد»: عبارت «لغو» برای موقعیتهایی است که خود کاربر فرآیندی را شروع کرده و حالا تصمیم میگیرد آن را متوقف کند.
۷. بستن (Close)
✅ کجا استفاده کنیم؟
برای بستن یک صفحه، پنجره یا فرآیند جاری؛ بدون اینکه تاثیر دائمی بر دادهها یا عملکرد کاربر داشته باشد.
مثالها:
- بستن پنجره کمک یا FAQ
- بستن یک دیالوگ یا پاپآپ
نکات:
این اکشن نباید با «لغو» یا «حذف» اشتباه شود. در این مورد لحن پیام کاملا خنثی است.
چگونه در مواقع تداخل تصمیم بگیریم؟
گاهی اوقات ممکن است چند کلمه به نظر مناسب بیایند و تصمیمگیری دشوار شود. در این مواقع:
- به اثر اکشن فکر کنید: آیا اقدام دائمی است (حذف) یا موقتی (غیرفعال کردن)؟
- به نیت کاربر نگاه کنید: آیا کاربر میخواهد چیزی را متوقف کند (لغو) یا از ادامه آن صرفنظر کند (انصراف)؟
- به لحن و شرایط توجه کنید
راهنمای استفاده از «تایید» و «ادامه»
۱. ادامه (Next)
✅ کجا استفاده کنیم؟
وقتی اکشن دکمه «رفتن به مرحله بعد یا پیشروی در یک فرآیند» است؛ بدون اینکه نیاز به تایید خاصی از سمت کاربر داشته باشیم.
مناسب برای موقعیتهایی که هیچ تغییری ذخیره نمیشود یا اقدام نهایی نیست.
مثال:
رفتن به مرحله بعدی در یک فلو چندمرحلهای
نکته:
یک الی ۲ مرحله بعد از «ادامه» کاربر باید چیزی را تایید کند.
۲. تایید (Confirm)
✅ کجا استفاده کنیم؟
وقتی کاربر باید تصمیمی را تایید کند. این کلمه نشاندهنده نهایی بودن تصمیم کاربر است.
مناسب برای اکشنهایی که نیاز به قاطعیت و اطمینان از انجام کار دارند.
مثالها:
- تایید یک قرارداد
- تایید پذیرش قوانین و مقررات
۳. تایید و ادامه (Confirm and Next)
✅ کجا استفاده کنیم؟
وقتی دکمه همزمان دو اکشن را انجام میدهد: تایید یک تصمیم و رفتن به مرحله بعدی.
مناسب برای فرآیندهایی که کاربر نیاز دارد از انجام مرحله قبل مطمئن شود و سپس به مرحله بعدی برود.
مثالها:
- تایید اطلاعات وارد شده و رفتن به مرحله بعدی ثبتنام
- تایید اطلاعات و ادامه برای پرداخت
راهنمای استفاده از لحن امری و سوالی
در طراحی UX بلو لحن هر پیام دقیق انتخاب میشود تا تجربه کاربر روان و بیدردسر باشد. این راهنما کمک میکند بدانیم کجا از لحن امری استفاده کنیم و کجا سوالی بنویسیم تا کاربر حس درستی از ارتباط داشته باشد و بدون دستانداز و نیاز به فکر کردن در فلوها پیش برود.
۱. لحن امری – برای اقدامات فوری و روشن
لحن امری زمانی استفاده میشود که کاربر باید اقدامی مشخص انجام دهد. این لحن شفاف و مستقیم است و از ابهام جلوگیری میکند.
موارد استفاده:
- فرمهای ثبتنام یا ورود:
- مثال: رمز عبور را وارد کنید
- پرداخت یا تأیید نهایی:
- مثال: اطلاعات مقصد را وارد کنید
- رفع خطا یا هشدار:
- مثال: شماره موبایل/شبا نادرست است
چرا؟
- اقدام فوری نیاز است.
- کاربر نباید در انتخاب مردد باشد.
نکته: از لحن امری فقط زمانی استفاده کنید که اقدام کاربر ضروری است.
۲. لحن سوالی – برای ایجاد حس مشارکت
سوال کردن بار شناختی دارد. بهتر است زمانی از لحن سوالی استفاده کنیم که یا قصد درگیر کردن کاربر را داریم یا میخواهیم کاربر درباره یک اقدام حساس بیشتر فکر کند. در سایر موارد، استفاده از لحن امری توصیه میشود.
موارد استفاده:
- پیشنهادها یا شخصیسازی:
- مثال: میخواهید [نام یک شخص] را از تیمباکس حذف کنید؟
- نظرسنجی یا بازخورد:
- مثال: ممنونیم که به بهتر شدن بلو کمک میکنید. آمادهاید شروع کنیم؟
- هشدار درباره یک اکشن حساس
- مثال: میخواهید [بلوکارت] را مسدود کنید؟
چرا؟
- کاربر باید حس اختیار داشته باشد.
- اقدام کاربر اختیاری است و فوریت ندارد.
- اقدام کاربر بسیار حساس است و لازم است بیشتر فکر کند.
۳. تصمیمگیری سریع بین لحن امری و سوالی
راهنما:
۱. آیا کاربر باید حتما این کار را انجام دهد؟
- بله: امری
- خیر: سوالی
۲. آیا کاربر در صورت عدم اقدام با مشکل مواجه میشود؟
- بله: امری
- خیر: سوالی
۳. آیا لازم است کاربر سریع اقدام کند؟
- بله: امری
- خیر: سوالی
۴. آیا میخواهید به عمد ترمز کاربر را بکشید تا بیشتر درباره کارش فکر کند؟
- بله: سوالی
- خیر: امری
راهنمای نوشتن اعداد
اعداد در تجربه کاربری بلو نقش حیاتی دارند و نحوه نمایش آنها میتواند به درک سریعتر و تصمیمگیری بهتر کاربر کمک کند. رویکردی که در ادامه میبینید باعث کاهش خطا و افزایش دقت کاربران در تعامل با اپلیکیشن میشود.
راهنمای کلی برای نوشتن اعداد:
- اعداد ۲ تا ۹: به صورت عددی —> ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹
مثال: ۳ حساب فعال دارید
- عدد ۱: به صورت حروفی —> «یک»
- عدد ۰: به صورت حروفی —> «صفر»
- اعداد ۱۰ و بالاتر: به صورت عددی —> ۱۰، ۱۱، ۱۲ و …
مثال: ۱۲ تراکنش منتظر تایید
- اعشار در اعداد اعشاری: با نقطه (.) نمایش داده میشوند.
مثال: ۲۷.۵ درصد سود سالانه
فرمت نوشتن شماره تلفن:
- شمارههای موبایل و ثابت به صورت بلوکهای چهار و سهتایی جدا میشوند.
- مثال: ۶۷۸۹ ۳۴۵ ۰۹۱۲
- این فرمت باعث میشود که شمارهها سریعتر خوانده شوند و خطاهای تایپی کمتر شود.
نوشتن مبلغ، و واحد پول (تومان و ریال)
واحد رسمی پول در ایران ریال است، اما کاربران عموما با تومان کار میکنند. برای جلوگیری از اشتباه و شفافیت بیشتر، مبالغ به ریال نمایش داده میشوند، اما در مواقع حساس، معادل تومانی بهعنوان راهنما ارائه میشود. برای نوشتن مبلغ در بلو طبق راهنمای زیر پیش میرویم:
۱. استفاده از جداکننده هزارگان (٬)
- در تمام مبالغ ۴ رقمی و بالاتر، از علامت «٬» بهعنوان جداکننده هر ۳ رقم استفاده میشود.
مثال: ۵٬۰۰۰ ریال
۲. نوشتن اعداد به صورت حروف در اسناد رسمی:
- در اسنادی مانند چکها، قراردادها و فاکتورهای رسمی، رسید تراکنش و … اعداد کاملا با عدد نوشته میشوند.
مثال: ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال
۳. استفاده از ترکیب عدد و حروف برای خوانایی بهتر:
- در جاهایی که اولویت با خوانایی است (هرجایی بهجز اسناد و رسیدهای مهم و رسمی)، اعداد بهصورت ترکیبی از عدد و حروف نوشته میشوند.
مثال: ۵۲۲ هزار و ۴۷۲ هزار تومان
مثال: ۱۰ میلیارد تومان
۴. نمایش مبلغ در فرمها و فیلدهای ورودی:
- کاربر مبلغ را به ریال وارد میکند، اما در همان لحظه معادل تومانی آن به صورت خودکار و real-time زیر فیلد نمایش داده میشود تا کاربر از تعداد صفرها مطمئن شود و نیازی به شمارش نداشته باشد.
مثال: کاربر وارد میکند: ۵۰۰٬۰۰۰ ریال
زیر فیلد نمایش داده میشود: ۵۰ هزار تومان
راهنمای نوشتن تاریخ
در بلو تاریخها را طوری مینویسیم که کاربر به راحتی آنها را بخواند و دچار ابهام نشود. برای نوشتن تاریخ بنا به نیازمندی خود و دیزاین از این روشها استفاده کنید.
فرمتهای پیشنهادی برای نوشتن تاریخ:
- تاریخ فارسی: از این فرمت در متنهایی استفاده میکنیم که نیازی به ذکر ماه و سال نباشد.
مثال: بیستوپنجم هر ماه
- تاریخ ترکیبی: روز و ماه به صورت عددی و سال به صورت کامل نوشته میشود.
مثال: ۲۵ اسفند ۱۴۰۲